Werken aan kwaliteit: opleiding anesthesiologie gemoderniseerd
Dr. J.K. Götz Wietasch is opleider anesthesiologie in het UMCG. Hij vertaalde het landelijk opleidingsplan naar de praktijk en de structuur van de OOR N&O. Het is het eerste regionale anesthesie opleidingsplan in Nederland. De opleiding gaat volgens de nieuwe systematiek van op 1 januari 2011 van start. Een samenhangend geheel met eindtermen, thema's en modules en de aios centraal. Wietasch: 'We gebruiken nu nog de oude systematiek maar daar zijn al heel veel facetten van de nieuwe opleiding in verweven, zoals de KPB's, 360° feedback, portfolio en zelfreflectie.'
KPB en 360°
De opleiding anesthesiologie werkt al ongeveer drie jaar met KPB's en 360°. Wietasch vertelt over zijn ervaringen. 'De KPB is nu goed ingebed maar het heeft wel aanlooptijd nodig gehad om voldoende draagvlak te creëren. In het landelijk plan staat exact waarover de aios een KPB moet doen. Dat vind ik veel te statisch. Nu bepaalt de aios zelf waarover hij feedback wil, dat zou ik in de nieuwe opleiding ook liever zien. In het landelijk plan staat ook dat 360° feedback in de eerste drie jaar van de opleiding moet plaatsvinden. Ik vind ook in de jaren vier en vijf deze vorm van feedback waardevol. In die jaren werkt de aios steeds zelfstandiger, het is goed te horen hoe zijn omgeving dan over zijn functioneren denkt. Ik wijk daarmee dus af van het landelijk plan.'
Oppassen voor schoolsheid
De structuur van de opleiding is tot in detail vastgelegd in het opleidingsplan. De eisen liggen vast, de inhoud van de stages ligt vast. Wietasch waarschuwt dat de opleiding daardoor wel wat 'schools' kan worden. 'We stimuleren de actieve leerhouding van de aios niet door van het opleidingsplan een checklist te maken die hij af moet werken. Het is heel goed dat de aios zelf definieert waar hij naar toe wil, wat zijn leerdoelen zijn. Dat is een belangrijk onderdeel van het nieuwe curriculum, en dat is goed. In de voortgangsgesprekken die we de eerste twee jaar om de drie maanden voeren, zijn de leerdoelen altijd aan de orde. Wat heb je de afgelopen periode behaald, welke leerdoelen stel je voor de volgende periode?'
Middeleeuwen
Wietasch ziet overeenkomsten tussen de opleiding tot timmerman in de middeleeuwen en de medische vervolgopleidingen nu. 'Timmermannen kregen hun opleiding volgens het meester – gezel principe. Ze gingen in de leer bij de timmerman in hun dorp die verplicht was hun alles te leren wat hij wist. Om de kennis te verbreden moest de gezel minstens een jaar in de leer bij een andere timmerman die op een afstand van minimaal 50 - 60 km woonde. In feite doen wij dat nu ook nog. De aios gaat in het tweede jaar naar een ziekenhuis in de regio en in het UMCG heeft hij contact met alle stafleden. Zo ziet de aios veel verschillende manieren van werken. Dat is goed voor zijn beroepsvorming en beroepsbeeld.'
Opleidersgroep
De opleidingsgroep bestaat uit 64 stafleden. De kerngroep, de leraren zoals ze worden genoemd, bestaat uit 20 stafleden en doet de meeste begeleiding en beoordeling van de aios. Er is een aparte jaarbegeleider voor het 1ste jaar omdat dat jaar bijzonder intensief is. Eens per kwartaal komen alle leraren bij elkaar en bespreken de voortgang van de aios aan de hand van een database waarin alle gegevens, stages en feedbackpunten van de aios zijn opgenomen.
Concurrentie
In de OOR N&O zijn gemiddeld 50 aios anesthesiologie in opleiding. Momenteel stromen er acht per jaar in. Wietasch vraagt zich af of het verstandig is het concurrentiemodel in te voeren, zoals minister Klink dat wil. Wietasch: 'We moeten in Nederland meer opleiden, dat blijkt wel uit de cijfers van nieuw aangestelde anesthesiologen in de afgelopen 5 jaaren. De helft daarvan komt uit het buitenland. Je moet kijken wat je als UMC en als regio aan kunt. De kwaliteit moet natuurlijk goed en toetsbaar zijn, maar elkaar beconcurreren komt de kwaliteit niet te goede. We moeten juist samenwerken.'
Wetenschap
Groningen staat bekend als een opleiding waar de aios veel praktisch werk doet, waar je echt het vak leert. Kort geleden zijn twee hoogleraren aangesteld die zich uitdrukkelijk gaan bezig houden met wetenschappelijk onderzoek. Zij gaan ook aios begeleiden en de cultuur 'academisch werken' meer inbedden in de afdeling. De afdeling wil ook talentvolle studenten begeleiden naar een academische taak. Daarin is in Nederland een hiaat ontstaan. In Groningen zijn alle hoogleraren afkomstig uit het buitenland.
Kwaliteit
'De kwaliteit borgen we met evaluaties', gaat Wietasch verder. 'Altijd bij een driemaandgesprek vragen we de aios feedback te geven. Dat kan feedback zijn op het functioneren van een supervisor of van de hele opleidingsgroep, op een cursus of op een stage. Dat bepaalt de aios zelf. Daarnaast beoordeelt de opleidingsgroep de opleiding met een quickscan. Waar doen we het goed, waar liggen hiaten. De feedback van de aios en de quickscan van de staf leggen we naast elkaar. Daarmee hebben we een fantastisch eikpunt voor de verbetering van onze opleiding.'
Begin juni 2010 wil de MSRC een proefvisitatie afnemen bij de opleiding anesthesiologie. 'Omdat wij de eerste opleiding zijn die het opleidingsplan klaar heeft, kunnen de andere opleidingen in het land hun voordeel doen met de uitkomsten van een proefvisitatie. En wij zelf natuurlijk ook. We blijven altijd werken aan de kwaliteit van onze opleiding.'
Auteur: Marjo Keijer